Polska Policja

Zmiana regulacji prawnej dot. kontroli osobistej?


Brak ustalenia w kilkunastu ustawach, m.in. o policji i służbach specjalnych, pojęć „przeszukanie osoby” i „kontrola osobista” narusza konstytucyjne prawa i wolności człowieka – orzekł  Trybunał Konstytucyjny. TK uznał niekonstytucyjność zaskarżonych przepisów – w zakresach, w jakim przewidują przeszukanie osoby, nie określając granic tego lub nie wprowadzając sądowej kontroli zgodności z prawem kontroli osobistej. 

Mając na uwadze treść rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego konieczne jest dostosowanie przepisów wskazanych ustaw w zakresie określenia granic przeszukania oraz uprawnień funkcjonariuszy do dokonywania kontroli osobistej do standardów konstytucyjnych zagwarantowanych w art. 41 ust. 1, art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji.

Dlatego w dniu jutrzejszym tj. 12.10.2018r odbędzie się posiedzenie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych (ASW) w celu rozpatrzenia komisyjnego projektu ustawy o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw.

Zmiany są obszerne, nie będziemy wymieniać ich wszystkich ale te najważniejsze, całość zamieszamy w załączniku poniżej.

Niniejszy projekt zakłada realizację ww. wyroku przez doprecyzowanie w art. 227 k.p.k., iż granice przeszukania, w tym także przeszukania osoby, wyznacza ich cel, którym jest znalezienie rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie lub podlegających zajęciu w postępowaniu karnym. Warunkiem podjęcia przeszukania osoby są uzasadnione podstawy, że  wymienione rzeczy tam się znajdują. Z drugiej zaś strony zmiana redakcji art. 227 k.p.k., przyjęta w niniejszym projekcie podkreśla potrzebę podejmowania działań przez funkcjonariuszy publicznych z zachowaniem należytej staranności, ukierunkowanej na poszanowanie prywatności i godności osoby przeszukiwanej. Utrzymana została reguła, iż przeszukanie osoby ale także zatrzymanie rzeczy winno być przeprowadzone bez wyrządzania niepotrzebnych szkód i dolegliwości.

Zgodnie z treścią zmienionego art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji policjanci wykonując czynności, o których mowa w art. 14, mają prawo dokonywania kontroli osobistej, a także przeglądania zawartości bagaży, w razie istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary lub w celu znalezienia broni lub innych niebezpiecznych przedmiotów mogących służyć do popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary.

W art. 15d ust. 1 ustawy o Policji określony został zakres czynności faktycznych (zachowań), jaki obejmuje dokonanie kontroli osobistej. Do zakresu czynności objętych kontrolą osobistą dodano również czynność polegającą na sprawdzeniu jamy ustnej, nosa, uszu oraz włosów osoby kontrolowanej, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach, sprawdzeniu pozostałych części ciała, w tym przykrytych odzieżą. Dla zapewnienia zgodności regulacji z zasadą proporcjonalności wkroczenia organu władzy w prawa i wolności podlegające ochronie konstytucyjnej, czynność określona w art. 15d ust. 1 pkt 3 polegającą na sprawdzeniu zawartości odzieży osoby poddawanej kontroli osobistej i przedmiotów, które znajdują się na jej ciele,  z odsłonięciem przykrytych odzieżą powierzchni ciała ma charakter subsydiarny względem czynności wskazanych w art. 15d ust. 1 pkt 1 i 2 i znajduje zastosowanie jedynie w przypadku, gdy podczas wykonywania tych czynności ujawniono broń lub inne niebezpieczne przedmioty oraz gdy czynności te nie były wystarczające do ich odebrania.

W art. 15d ust. 2 projektowanych zmian określona została klauzula minimalizowania zakresu ingerencji związanej z kontrolą osobistą w dobra osobiste osoby poddawanej tej kontroli oraz stosowania adekwatnych do okoliczności środków ingerencji (proporcjonalnego zakresu i rodzaju czynności). Tym samym norma nakazuje wykonywanie czynności w sposób możliwie najmniej naruszający dobra osobiste osoby kontrolowanej oraz w zakresie niezbędnym w danych okolicznościach do zrealizowania celu dokonywanej kontroli. Wskazano również, że podczas sprawdzenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 i 5 osoba kontrolowana powinna być częściowo ubrana. Obowiązkiem policjanta jest sprawdzenie części odzieży, a przed sprawdzeniem kolejnej, umożliwienie włożenia odzieży już sprawdzonej.

W art. 15d ust. 3 ustawy o Policji określono sposób przeprowadzenia kontroli osobistej. W projektowanej treści art. 15d ust. 4 określone zostały obowiązki i uprawnienia funkcjonariusza Policji dokonującego kontroli osobistej.

W przepisach art. 15d ust. 5 – 7 unormowano szczegółowe zasady i tryb dokonywania kontroli osobistej. . Zgodnie z projektowaną normą podczas kontroli osobistej może być obecna osoba przybrana przez dokonującego czynność, a w przypadku gdy nie uniemożliwi to przeprowadzenia kontroli osobistej albo nie utrudni jej przeprowadzenia w istotny sposób, może być obecna także osoba wskazana przez osobę kontrolowaną.

W przepisach art. 15d ust. 9 projektowanych zmian określono obowiązek funkcjonariusza Policji pouczenia osoby poddanej kontroli osobistej o jej prawach stanowiąc, że po zakończeniu kontroli osobistej policjant poucza osobę kontrolowaną o prawie do złożenia zażalenia, o którym mowa w ust. 11 oraz prawie do żądania sporządzenia protokołu z dokonanej kontroli osobistej. Zasady dokumentowania dokonanej kontroli osobistej i jej przebiegu zostały określone w art. 15d ust. 10 i 13.

W przepisach art. 15d ust. 14 określono sposób postępowania z ujawnionymi podczas kontroli osobistej przedmiotami stwarzającymi niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia lub mienia.

W projektowanym art. 15e ustawy o Policji uregulowano zasady i tryb postępowania przy wykonywaniu uprawnienia Policji do przeglądania zawartości bagaży lub sprawdzania ładunków znajdujących się w portach, na dworcach oraz w środkach transportu lądowego, wodnego i powietrznego.

Dokumentowanie dokonania czynności przeglądania zawartości bagaży lub sprawdzania ładunków znajdujących się w portach, na dworcach oraz w środkach transportu lądowego, wodnego i powietrznego normują przepisy art. 15e ust. 10 i 12 projektu, w których zasady postępowania policjantów w tym zakresie określono analogicznie, jak w przypadku dokonywania kontroli osobistej.

Jednocześnie w projekcie uregulowano prawo funkcjonariuszy Policji do dokonywania sprawdzenia prewencyjnego osób oraz wydawania osobom poleceń określonego zachowania się. Wprawdzie mając na względzie literalne brzmienie wyroku wskazany zakres regulacji wykracza poza jego ramy, niemniej jednak jest z nim treściowo powiązany.

Dodawany w art. 15 ust. 1 ustawy o Policji pkt 9 lit. a dotyczy zdefiniowania
i ustanowienia na poziomie ustawy uprawnienia Policji do dokonywania sprawdzenia prewencyjnego osób w związku z ich dostępem na teren obiektów lub obszarów ochranianych przez Policję lub w związku z zabezpieczeniem przez Policję imprez masowych lub zgromadzeń, w tym bagaży lub przedmiotów posiadanych przez te osoby, a także środków transportu lądowego, powietrznego, wodnego lub pojazdów, którymi się poruszają w związku z dostępem do tych obiektów lub obszarów, w celu ochrony przed bezprawnymi zamachami na życie lub zdrowie osób lub mienie lub w celu ochrony przed nieuprawnionymi działaniami skutkującymi zagrożeniem życia i zdrowia lub bezpieczeństwa i porządku publicznego, a także zapobiegania zdarzeniom o charakterze terrorystycznym.

Jednocześnie zdefiniowano pojęcie „osoby doprowadzanej” oraz „osoby konwojowanej”. Ponadto wskazano, że sprawdzeniem prewencyjnym objęte będą również osoby zatrzymywane przez Policję w przypadkach określonych w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 3 ustawy o Policji oraz osoby zatrzymane, w tym przez inne uprawnione organy, osoby przyjmowane lub umieszczone w jednostkach organizacyjnych Policji w pomieszczeniach dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia, w pokojach przejściowych, w tymczasowych pomieszczeniach przejściowych lub w policyjnych izbach dziecka.

Obecnie uprawnienie do dokonywania sprawdzenia prewencyjnego wskazanych powyżej osób nie jest uregulowane w ustawie o Policji, lecz wynika z rozporządzeń oraz zarządzenia Komendanta Głównego Policji odnoszących się do czynności „sprawdzania lub szczegółowego sprawdzania”.

Nie ulega wątpliwości, iż „sprawdzenie” lub „szczegółowe sprawdzenie” uregulowane
w wymienionych powyżej rozporządzeniach oraz zarządzeniu Komendanta Głównego Policji stanowi ingerencję w prawa i wolności określone w art. 41 ust. 1 Konstytucji RP (Każdemu zapewnia się nietykalność osobistą i wolność osobistą. Pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić tylko na zasadach i w trybie określonych w ustawie), a ograniczenie tych praw  i wolności powinno być określone w ustawie.

Ustawa:
https://mundurowe.info/3088ustawa.pdf

[pdf-embedder url=”https://mundurowe.info/3088ustawa.pdf”]

Zobacz także

Powstanie nowa siedziba Komendy Powiatowej Policji w Sławnie

Magdalena Kisiel

Kradnąc paliwo świecił sobie zapalniczką

Łukasz Wojtyła

Zatrzymano podejrzanego o próbę zabójstwa.

Łukasz Wojtyła

Zostaw komentarz

* Publikując komentarz zgadzasz się na naszą politykę prywatności dotyczącą komentarzy. Zobacz naszą politykę prywatności

Drodzy użytkownicy, informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych w naszym serwisie korzystamy z plików cookies. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies kliknij na „x” w prawym górnym rogu tej informacji. Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce. Dalsze korzystanie z naszego serwisu internetowego, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje naszą Politykę Prywatności.